Image by Free-Photos from Pixabay
Żylaki powrózka nasiennego to poszerzone, niewydolne żyły w okolicy jąder. Powodują wzrost temperatury w mosznie, co może pogarszać produkcję plemników i poziom testosteronu. Według informacji publikowanych przez gabinet andrologiczny w Warszawie zmiana dotyczy około piętnastu procent mężczyzn, a w populacji osób z niepłodnością jest jedną z częstszych przyczyn: odpowiada nawet za trzydzieści procent przypadków niepłodności pierwotnej i znacznie większy odsetek wtórnej. Objawy bywają różne: część pacjentów odczuwa tępy ból w mosznie nasilający się w ciągu dnia, ale wielu nie ma żadnych dolegliwości, mimo że zmiana wpływa na liczbę, ruchliwość i budowę plemników oraz produkcję testosteronu. Dlatego rozpoznanie wymaga badania lekarskiego i ultrasonografii, a wpływ na płodność ocenia się na podstawie badania nasienia. W opisanej praktyce jedynym skutecznym leczeniem jest operacja, a standardem uznawana jest operacja powrózka nasiennego wykonywana techniką mikrochirurgiczną, z użyciem mikroskopu operacyjnego, który pozwala oszczędzić tętnice i naczynia chłonne. Zabieg trwa około godziny, wykonuje się go przez niewielkie nacięcie w pachwinie, a pacjent może zwykle wrócić do domu tego samego dnia. Do zwykłych zajęć można wrócić po kilku dniach, a do aktywności fizycznej po około dwóch tygodniach. Według opisu ponad dziewięćdziesiąt procent pacjentów odczuwa ulgę w bólu, ponad osiemdziesiąt procent ma lepsze parametry nasienia, a szanse na ciążę wzrastają kilkukrotnie, przy bardzo niskim odsetku powikłań. Decyzję o leczeniu podejmuje się indywidualnie, po omówieniu korzyści i ryzyka. Przed zabiegiem lekarz wyjaśnia przebieg, zalecenia i możliwe powikłania, takie jak krwiak czy wodniak. Nie należy stawiać diagnozy samodzielnie, bo objawy mogą mieć inne przyczyny. Warto dodać, że wiele par odkłada badania, obawiając się wyniku, a tymczasem wczesna diagnoza daje największe szanse na skuteczne leczenie. Przy żylakach u młodych mężczyzn lekarz może zalecić obserwację, jeśli parametry nasienia są prawidłowe, a decyzja o operacji zależy od objawów, wyników badań i planów rodzicielskich.
Biopsja jądra jest zabiegiem stosowanym głównie wtedy, gdy w nasieniu nie stwierdza się plemników, czyli w azoospermii. Występuje ona w kilku postaciach: nieobstrukcyjnej, w której problem leży w produkcji plemników, obstrukcyjnej, w której przeszkodą jest zablokowanie dróg wyprowadzających, a także w wrodzonym braku nasieniowodów oraz po nieudanej rekonstrukcji nasieniowodów. W takich przypadkach poszukuje się plemników bezpośrednio w tkance jądra, a pozyskany materiał może zostać wykorzystany w procedurach rozrodu wspomaganego. Według informacji praktyki andrologicznej z Warszawy zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, przy użyciu mikroskopu operacyjnego. Chirurg nacina worek mosznowy i przeszukuje tkankę jądra w poszukiwaniu kanalików, które produkują plemniki, a pobrany materiał przekazywany jest embriologowi do oceny. Zabieg trwa średnio około dziewięćdziesięciu minut na jedno jądro. Pacjent wraca do domu zwykle tego samego dnia. Zalecane są zimne okłady przez czterdzieści osiem godzin oraz profilaktyczne leki przez kilka dni, a do normalnej aktywności można wrócić po kilku dniach, natomiast do wysiłku fizycznego i współżycia po dwóch do trzech tygodni. Skuteczność w pozyskaniu plemników przeznaczonych do rozrodu wspomaganego sięga według opisu nawet pięćdziesięciu procent, ale zależy od rodzaju i przyczyny azoospermii. Przed zabiegiem wykonuje się diagnostykę: badania hormonalne, genetyczne i obrazowe, a pacjent powinien omówić z lekarzem oczekiwania i możliwe wyniki. Koordynacja z ośrodkiem rozrodu wspomaganego jest ważna, bo plemniki można zamrozić lub użyć od razu. Trzeba pamiętać, że procedura nie daje gwarancji powodzenia. Przed biopsją pacjent konsultuje się z ośrodkiem rozrodu wspomaganego, aby ustalić, w jaki sposób pobrane plemniki zostaną wykorzystane i czy należy je zamrozić. Wymaga to koordynacji terminów partnerki, która przechodzi przygotowanie hormonalne. Dobrze jest też porozmawiać z psychologiem, bo diagnoza azoospermii bywa trudnym doświadczeniem dla pary. Dobrze też zapisać pytania do lekarza przed wizytą.
W wielu parach starających się o dziecko wszystkie badania wykonuje się najpierw u kobiety, a mężczyznę diagnozuje dopiero później. Tymczasem czynnik męski odpowiada za trudności z poczęciem w około połowie przypadków, więc ocena obojga partnerów powinna odbywać się równolegle. Osoby szukające pomocy pod hasłem badanie płodności u mężczyzn Warszawa znajdą placówki, które prowadzą diagnostykę andrologiczną. Według informacji praktyki z Warszawy obejmuje ona wywiad lekarski, badanie nasienia, badania hormonalne i ultrasonografię. Wywiad dotyczy chorób przewlekłych, przebytych operacji i infekcji, stosowanych leków, używek, trybu życia i czasu starań o ciążę. Badanie nasienia ocenia liczbę, ruchliwość i budowę plemników oraz objętość i inne parametry, a przed nim należy zachować kilkudniową wstrzemięźliwość i zastosować się do zaleceń laboratorium. Badania hormonalne pozwalają ocenić pracę osi przysadka–jądra i poziom testosteronu, a ultrasonografia anatomię jąder i obecność zmian, na przykład żylaków. Na tej podstawie ustala się przyczyny: zaburzenia hormonalne, zmiany anatomiczne, czynniki genetyczne lub styl życia. Plan leczenia dopasowuje się indywidualnie: może obejmować zmianę nawyków, leczenie farmakologiczne, zabiegi operacyjne lub kierowanie do ośrodków rozrodu wspomaganego. Praktyka oferuje konsultacje stacjonarne i online. Dla pacjentów ważne jest podejście: rozmowa z parą, wyjaśnienie wyników i edukacja, bo temat bywa tabu. Warto pamiętać o zdrowych nawykach, które wspierają płodność: ruch, kontrola masy ciała, unikanie palenia i nadmiaru alkoholu oraz przegrzewania jąder. Nie należy odkładać badań, bo czas oczekiwania na terapię bywa kluczowy. Jak przygotować się do badania nasienia? Zaleca się kilkudniową wstrzemięźliwość, unikanie alkoholu i gorących kąpieli oraz dostarczenie próbki do laboratorium w odpowiednim czasie i temperaturze. Ponieważ parametry nasienia mogą się zmieniać, lekarz często prosi o powtórzenie badania po kilku tygodniach. Pojedynczy wynik nie przesądza o płodności.
